Gezag over en omgang met de kinderen

Gezag gehuwde ouders/ouders met geregistreerd partnerschap
Ouders die getrouwd zijn, hebben samen het ouderlijk gezag over het kind. Ook ouders die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan, verkrijgen automatisch samen het ouderlijk gezag over de kinderen. Voorheen moest de man het kind dan wel erkennen, maar met de inwerkingtreding van de Wet openstelling huwelijk en Wet geregistreerd partnerschap is de man die op het tijdstip van de geboorte van het kind met de moeder door een geregistreerd partnerschap is verbonden, evenals de man die op het tijdstip van de geboorte met de moeder is gehuwd, de vader van het kind.

Sinds 1 april 2014 kan een duomoeder eenvoudiger het ouderschap krijgen over het kind van haar vrouwelijke partner. Tot 1 april 2014 kon dit alleen door het kind te adopteren via een gerechtelijke procedure. Sinds 1 april 2014 kan de duomoeder juridisch ouder worden buiten de rechter om. Haar moederschap kan automatisch ontstaan door geboorte van het kind of door erkenning. Erkenning gebeurt bij de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Gezag buiten huwelijk/geregistreerd partnerschap
Ook als u niet gehuwd bent (geweest), kunt u te maken krijgen met de kwesties gezag en omgang. Als uw kind geboren wordt uit een niet-geregistreerde relatie (u bent dus niet getrouwd en u heeft geen geregistreerd partnerschap) dan heeft alleen de moeder het ouderlijk gezag. Op verzoek van beide ouders kan gezamenlijk ouderlijk gezag gevestigd worden. Als u als ouders samen het ouderlijk gezag wilt uitoefenen en de vader het kind heeft erkend, dan kunt u hiervoor een verzoek indienen bij de griffie van de rechtbank. Dit is een relatief eenvoudige procedure. De griffie van de rechtbank heeft hiervoor een formulier. Samen met een aantal “bewijsstukken” moet dit formulier ingevuld worden ingeleverd. De griffier kijkt of aan alle voorwaarden is voldaan. Keurt hij het verzoek goed, dan maakt hij een aantekening in het gezagsregister. De medewerking van de moeder is daarvoor altijd vereist.

Als de moeder, om welke reden ook, geen toestemming wil geven voor het verkrijgen van gezamenlijk gezag dan kan de vader eenzijdig aan de rechter verzoeken om met het gezamenlijk gezag te worden belast. Sinds 1 maart 2009 stelt de wet dat de rechter dit verzoek in principe toewijst, tenzij hierdoor het gevaar ontstaat dat het kind klem dreigt te raken tussen de ouders of het anderszins in het belang van het kind is dat alleen de moeder het eenhoofdig gezag behoudt. Denk hierbij aan situaties waarin er sprake is van een zodanig ernstige communicatiestoornis tussen de ouders dat het kind door toewijzing van het ouderlijk gezag in een voortdurende conflictsituatie terecht zal komen omdat de ouders het steeds niet eens kunnen worden.

Andersom kan het ook zijn dat er wel sprake is van gezamenlijk gezag, maar dat er dermate ernstige omstandigheden zijn, dat u alleen het gezag wilt. Ook in dat geval kan een procedure worden gevoerd. Aan de hand van de jurisprudentie bekijken wij samen met u wat de mogelijkheden zijn.

Omgang
Ouders en kinderen hebben recht op omgang met elkaar. Dit recht is wettelijk geregeld en de ouder bij wie het kind na een (echt)scheiding niet woont, kan zich hierop beroepen. In de wet is voorts vastgelegd dat de niet met gezag belaste ouder recht heeft op omgang met zijn kind. Die ouder heeft tevens de plicht tot omgang met zijn kind. Dus ook als de ouders nooit met elkaar getrouwd zijn geweest, kan de ouder die niet het gezag over het kind heeft aan de rechter om een omgangsregeling vragen.

Ook anderen dan ouders die in een nauwe persoonlijke betrekking tot een kind staan hebben recht op omgang met het kind, bijvoorbeeld de man/verwekker van een kind die met de moeder heeft samengewoond en die dat kind niet heeft erkend (en dus geen juridisch ouder is).

Loopt een omgangsregeling niet zoals u graag zou willen, dan kunt u proberen in overleg met de andere ouder onder begeleiding van een mediator (eventueel in samenwerking met een deskundige) de communicatie te verbeteren en de omgangsregeling aan te passen. Lukt het niet om afspraken te maken via mediation of anderszins, dan kan via een procedure bij de rechtbank een regeling verzocht worden. Dit kan ook als een bestaande regeling gewijzigd moet worden in verband met veranderde omstandigheden.

Informatie en consultatie
De ouder die het gezag heeft over het kind moet de andere ouder op de hoogte houden van belangrijke zaken die met het kind te maken hebben. Belangrijk zijn bijvoorbeeld gezondheid en school. Bovendien moet de ouder die het gezag heeft de andere ouder raadplegen bij belangrijke beslissingen die het kind aangaan. De ouder die het gezag heeft, is uiteindelijke wel degene die beslist. De rechter kan op verzoek van een ouder een informatie- en consultatieregeling vaststellen. In zo’n regeling wordt vastgelegd hoe vaak bepaalde informatie wordt gegeven en op welke manier.

Wijziging van een regeling
De rechter kan een vastgestelde regeling wijzigen. Dit geldt zowel voor een regeling die de ouders in onderling overleg zijn overeengekomen als voor een regeling die eerder tussen de ouders is vastgesteld. De ouders of een van hen kunnen een verzoek indienen. De rechter zal de vastgestelde regeling alleen wijzigen als de omstandigheden zijn veranderd of als bij het vaststellen van de regeling is uitgegaan van onjuiste of onvolledige gegevens.

Co-ouderschap
Er is vaak een misverstand over gezamenlijk gezag en de feitelijke verzorging van de kinderen door middel van co-ouderschap. De term co-ouderschap komt niet in het wetboek voor. Het is een fiscale term die aangeeft dat de ouders in gelijke mate en nagenoeg gelijkwaardige omstandigheden de dagelijkse verzorging en opvoeding van de kinderen verdelen. Dat vraagt van ouders intensief overleg.

Geen gezag, wel onderhoudsplicht
Een niet-ouder die gehuwd is of een geregistreerd partnerschap is aangegaan met de ouder van een kind, heeft altijd een onderhoudsplicht tegenover dit kind als het kind deel uitmaakt van het gezin. Dit geldt dus ook voor de gevallen waarin de niet-ouder niet samen met de ouder het gezag over het kind heeft.

Meer weten over gezag en/of omgang? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Wij overleggen graag met u wat in uw geval de beste aanpak is.